Jak przytyć po anoreksji? Dwa sposoby leczenia anoreksji – porównanie

Niniejszy wpis jest trzecim i ostatnim z serii prezentującej sposoby leczenia anoreksji i innych restrykcyjnych zaburzeń odżywiania. Uwzględniłam w nim skrócone definicje obu omówionych dotąd metod leczenia anoreksji i pozostałych ED, natomiast jeśli chcecie poznać szczegóły, np. zasady stosowania, odsyłam do poświęconych im publikacji (linki znajdziecie w sekcji Anoreksja – jak przytyć? Dwa sposoby leczenia anoreksji). Tutaj skupiłam się na porównaniu ich korzyści i ograniczeń, abyście wiedzieli, po którą metodę sięgnąć, kiedy i dlaczego.

Jeżeli poza metodami leczenia anoreksji i pozostałych ED interesują was inne tematy związane z zaburzeniami odżywiania, zebrałam je na blogu pod wygodnym tagiem, wystarczy kliknąć. Znajdziecie tam różne publikacje dotyczące zdrowia (przede wszystkim fizycznego), tycia, badań i eksperymentów naukowych, szkód powodowanych przez zaburzenia odżywiania i rzeczy, których możecie doświadczyć podczas recovery. Miłego czytania i – jak zawsze – dużo zdrowia ❤

UWAGA: NOWA STRONA! Interesują Cię treści na temat zaburzeń odżywiania i ich skutków? Może szukasz wsparcia w wychodzeniu z zaburzeń odżywiania? Zapraszam Cię na moją nową stronę ZdrowiE oD nowa. Odtąd wszystkie nowe artykuły dotyczące zaburzeń odżywiania będą trafiać tam. Z czasem na nową stronę przeniosę również artykuły opublikowane na Living On My Own – także ten, który teraz czytasz. Zachęcam zatem do korzystania z nowej strony. To tyle. Dzięki za uwagę :)

Czy trzeba przytyć po anoreksji?

Jeść bez restrykcji i kontroli, a do tego przytyć do nieznanej wagi – to chyba największy koszmar osób z zaburzeniami odżywiania. Może przede wszystkim anoreksją, może bez względu na jednostkę chorobową. Nic zatem dziwnego, że na początku recovery lub przed jego podjęciem w głowie chorych pojawia się myśl, aby wybrać takie sposoby leczenia anoreksji, które pozwolą wyzdrowieć, ale nie przytyć – za bardzo lub wcale. Bo czy w ogóle to takie ważne? Czy trzeba przytyć po anoreksji? Nie można po prostu zostać w akceptowanej przez siebie wadze i popracować nad samą głową?

Na tym etapie nie ma co owijać w bawełnę: przytyć trzeba. Precyzyjnie rzecz ujmując: trzeba otworzyć się na przytycie. Jeżeli choruje się na anoreksję typową, prawdopodobnie doprowadziło się już do zaniżonej masy ciała względem optymalnej wartości. Tu warto przypomnieć, że optymalną wartością nie jest dowolna akceptowana waga mieszcząca się w normie BMI, np. najniższa dla danego wzrostu, lecz taka, którą preferuje ciało i w której może optymalnie pracować. W pewnej masie ciała i przy pewnej zawartości tkanki tłuszczowej – innych dla każdego człowieka – organizm wykonuje funkcje życiowe najlepiej, więc celem wybranej metody leczenia anoreksji i innych ED powinno być przywrócenie tych parametrów (określonych przez ciało, nie przez jakąś osobę, a już na pewno nie przez chorego, który pragnie pozostać w najniższej możliwej wadze).

W związku z powyższym skuteczne sposoby leczenia anoreksji i innych ED u osób z anoreksją typową w większości przypadków oznaczają konieczność przytycia – odbudowania pierwotnej masy ciała z naddatkiem (o tym, dlaczego z naddatkiem, napisałam w artykule poświęconym długowi energetycznemu w zaburzeniach odżywiania; jakby co, chodzi o energię pochodzącą z kalorii, a nie jakieś szarlatańskie czary-mary). Inaczej wygląda kwestia osób z anoreksją atypową – mogą stanowić zagadkę. Mimo iż mają większość lub wszystkie psychiczne objawy anoreksji, niekoniecznie odznaczają się zaniżoną wagą, a to z kolei oznacza, że niekoniecznie muszą przytyć.

Skuteczne sposoby leczenia anoreksji i innych ED w przypadku osób chorujących na bulimię, kompulsywne objadanie się czy wspomnianą wyżej anoreksję atypową mogą skutkować: wzrostem wagi, nieznacznym wzrostem wagi, brakiem zmian w wadze lub spadkiem wagi. Dodatkowo mogą to być efekty tymczasowe lub trwałe. Wszystko dlatego, że brak restrykcji w jedzeniu, brak obsesyjnej kontroli nad odżywianiem i brak kompensacji dostarczanych kalorii pozwalają organizmowi się wyregulować (przy czym ważnym elementem jest psychoterapia, wszak zaburzenia odżywiania to problem głowy, nie samego ciała). U jednych oznacza to konieczność przybrania na masie do optymalnej wartości, u innych nie.

***

Clou każdej skutecznej metody leczenia anoreksji i innych restrykcyjnych zaburzeń odżywiania tkwi w nieskupianiu się na tym, czy będzie trzeba przytyć ani ile kilogramów przybędzie na wadze. Proces zdrowienia wymaga pracy nad umiejętnością odpuszczenia kontroli, na której opierają się zaburzenia odżywiania. Innymi słowy: nie ma sensu w ogóle zadawać sobie pytania, czy się przytyje, ile, kiedy to się skończy, czy osiągnęło się wagę docelową, czy może jedynie tymczasowy weight overshoot etc. Tak, to trudne, ale wychodzenie z zaburzeń odżywiania ogółem nie jest łatwe.

Uwaga! Chociaż w publikacji najczęściej pojawia się termin anoreksja, sposoby leczenia odnoszą się do wszystkich zaburzeń odżywiania typu restrykcyjnego, w tym bulimii, ortoreksji, ARFID, kompulsywnego objadania się, OSFED (jednostek chorobowych, które nie spełniają kryteriów anoreksji, bulimii, ortoreksji etc., ale są zaburzeniami odżywiania).

Anoreksja – jak przytyć? Dwa sposoby leczenia anoreksji

Minnie Maud i metoda małych kroków to bynajmniej nie jedyne sposoby leczenia anoreksji. Wydaje mi się jednak, iż należą do najpopularniejszych i domyślnych: albo wchodzi się all in i poświęca całe poczucie kontroli, a co za tym idzie bezpieczeństwa, albo podchodzi się do problemu stopniowo, bez pośpiechu, z namysłem nad każdym krokiem. Z tego powodu zajęłam się na blogu wyłącznie nimi. Jeśli zdecydujecie się spróbować czegoś zupełnie innego lub specjalista zaproponuje wam gotowy program leczenia, a efektem tych działań będzie wyzdrowienie – super, wyłącznie o to chodzi.

Jeżeli jednak zdecydujecie się na Minnie Maud bądź metodę leczenia anoreksji~ małymi krokami, pamiętajcie, by nie zrobić sobie z tego nowej formy kontroli sposobu odżywiania, a nawet życia. Uczciwe przestrzeganie zasad jest bardzo ważne dla sensu i efektu leczenia, jednakże obsesyjne trzymanie się wytycznych – zwłaszcza gdy w danej sytuacji działają wbrew celowi: wyzdrowieniu – świadczy o tym, że recovery idzie w złą stronę i zamienia bądź zamieniło się w pseudorecovery.

Możliwe jest także połączenie Minnie Maud i metody leczenia anoreksji~ małymi krokami w taki sposób, aby ostateczna terapia jak najbardziej odpowiadała waszym aktualnym możliwościom (nie mylić z potrzebami; np. w anoreksji potrzebą jest siedzenie na tyłku, spożywanie dużych ilości kalorii i czekanie, aż organizm się odbuduje). Dla przykładu: jeśli wybierzecie Minnie Maud, ale ze strachu nie będziecie umieli wystartować, na wstępie możecie wspomóc się małymi krokami. Również jeśli dopadnie was zwątpienie i silna chęć wycofania się, możecie na chwilę zwolnić tempo do małych kroków, byle przetrwać ten trudny okres. Odwrotny przykład: zdecydujecie się na metodę małych kroków, ale zauważycie, że zmiany są niewystarczające, więc zastosujecie część zasad Minnie Maud. Możliwości krzyżowania reguł jest wiele. Cokolwiek da pozytywny efekt, jest dobre.

1) Anoreksja – sposoby leczenia: Minnie Maud (Homeodynamic Recovery Method)

Minnie Maud (obecnie Homeodynamic Recovery Method) to popularna, acz nie oficjalna (kliniczna) metoda leczenia anoreksji, bulimii i pozostałych zaburzeń odżywiania, z OSFED włącznie. Została opracowana przez Gwyneth Olwyn i ma dwie podstawy naukowe: najważniejsze badanie kliniczne poświęcone skutkom głodowania/głodzenia, czyli eksperyment głodowy w Minnesocie, oraz oficjalną medyczną terapię zaburzeń odżywiania – Maudsley Family Therapy (Family-Based Treatment).

Jako trzy główne filary Homeodynamic Recovery Method autorka podaje: re-feeding (odżywienie organizmu, odbudowę masy ciała), resting (odpoczynek, naprawę uszkodzeń fizycznych) i brain re-training (rozwijanie nowych wzorców myślenia w odpowiedzi na bodźce wywołujące lęk; w tej teorii to właśnie lęk stanowi podstawę wszystkich zaburzeń odżywiania, niezależnie od jednostki chorobowej). Filary nazywane są trzynożnym stołkiem remisji (The Sturdy 3-Legged Stool for Remission). Od nich protokół Minnie Maud bierze nazwę metody trzech R.

W praktyce Minnie Maud polega na stosowaniu się do trzech zasad:

1. Należy spożywać co najmniej 2500/3000/3500* kcal na dobę. * Minimalna wartość zależy od spełnionych kryteriów wieku, płci, wzrostu i objawów.
2. Nie wolno się mierzyć, ważyć ani kontrolować zmian sylwetki w żaden inny sposób.
3. Nie należy wykonywać żadnych ćwiczeń fizycznych ani treningów, w ogóle nie należy podejmować aktywności fizycznej.

Poza przestrzeganiem powyższych zasad powinno się uczęszczać na psychoterapię – opcjonalnie możliwa jest samodzielna praca nad przebudową neuronalną, ale po uprzednim zapoznaniu się z zaleceniami i przy faktycznym realizowaniu ich – oraz korzystać ze wsparcia lekarzy innych niż psychiatra, ten bowiem jest opcjonalny. Nurt psychoterapeutyczny należy dobrać do siebie (indywidualnie).

Pełny obraz tej metody leczenia anoreksji i innych ED znajdziecie w poświęconym jej artykule: Minnie Maud recovery – jak wyjść z anoreksji i innych zaburzeń odżywiania?

2) Anoreksja – sposoby leczenia: metoda małych kroków

W przeciwieństwie do Minnie Maud metoda leczenia anoreksji i innych zaburzeń odżywiania małymi krokami nie odpowiada na pytanie, co robić, lecz jedynie jak postępować. Zamiast skoku na głęboką wodę promuje małe kroki, czyli stopniowe mierzenie się z wyzwaniami. Wymaga samodzielnego wypełnienia kroków treścią, toteż wybierając ją, warto rozważyć konsultacje z psychoterapeutą i dietetykiem.

Metoda leczenia anoreksji~ małymi krokami – zwłaszcza jeśli stosowanie jej ma trwać długo – powinna uwzględniać kilka poprawek, takich jak stawianie odpowiednio znaczących kroków-wyzwań (w rzeczywistości nie mogą być małe), wykonywanie wielu kroków z różnych kategorii naraz czy dokładanie wyzwań do poprzednich zamiast przechodzenia od wyzwania do wyzwania. Resztę poprawek oraz ogólny zarys tej metody leczenia anoreksji i innych ED znajdziecie w osobnej publikacji: Metoda małych kroków – leczenie anoreksji i innych zaburzeń odżywiania w domu (+ ogólne porady)

Jak przytyć po anoreksji vs. jak zdrowo przytyć po anoreksji

Osobne zagadnienie stanowi kwestia, czy przytyć po anoreksji i innych zaburzeniach odżywiania po prostu, czy może jednak sposobem – wielkim cudzysłowie – zdrowym. O tym również napisałam w podlinkowanym wcześniej artykule poświęconym długowi energetycznemu, do którego przeczytania zachęcam. Poniżej skrót obu podejść:

1) Jak przytyć po anoreksji po prostu

Ten sposób leczenia anoreksji i innych ED polega na jedzeniu dowolnych produktów, najczęściej w dowolnych ilościach i o dowolnej porach. Mimo iż może być praktykowany w ramach leczenia anoreksji~ metodą małych kroków, znacznie lepiej wpisuje się w metodę Minnie Maud. Nie tylko w żaden sposób nie koliduje z jej założeniami, ale także pomaga egzekwować wytyczne.

Ogromnymi zaletami nierestrykcyjnego odżywiania się m.in. są: 1) szybkie odbudowanie masy ciała i tkanki tłuszczowej, 2) szybkie odżywienie organizmu, 3) szybkie odzyskanie okresu i przywrócenie innych funkcji organizmu, 4) szybkie wybudowanie gruntu do przebudowy neuronalnej absolutnie koniecznej do wyleczenia zaburzeń odżywiania. Jedzenie dowolnych produktów pozwala stawić czoła fear food i pracować nad wytworzeniem neutralnego podejścia do produktów spożywczych niezależnie od ich rodzaju.

Nierestrykcyjne jedzenie spotyka się jednak z krytyką. Wśród jego ograniczeń znajdują się m.in.: 1) ryzyko sięgania po same małowartościowe produkty spożywcze, co może utrudnić odżywienie organizmu (jak najbardziej da się mieć nadwagę lub być otyłym, mimo tego cierpieć na niedożywienie), 2) potencjalny stres wywołany szybkimi zmianami w ciele i zaniechanie dalszego leczenia, 3) potencjalne przeobrażenie się jednego zaburzenia odżywiania w inne, 4) brak nauki zdrowych nawyków związanych z odżywianiem się.

Warto pamiętać, że sposób na to, jak przytyć po anoreksji po prostu, może ograniczać się do sięgania po dowolne produkty, ale nie o dowolnych porach bądź nie w dowolnych ilościach. Diabeł tkwi w szczegółach. Jeżeli ktoś będzie jadł same małowartościowe produkty, ale nadal ograniczał ilość, wymienione wyżej korzyści nie będą go dotyczyły. Mało tego, taki sposób odżywiania się, będący pseudorecovery, faktycznie może być niezdrowy i może zaszkodzić osobie, która się na niego zdecyduje. Należy zatem zawsze dopytać, co ktoś ma na myśli, mówiąc, że odżywia się w sposób nieograniczony.

Warto również mieć na uwadze, iż ten sposób leczenia anoreksji~ trudniej połączyć z psychoterapią, a tym bardziej ze wsparciem dietetyka. Szczególnie w Polsce dominuje restrykcyjne podejście do leczenia zaburzeń odżywiania – chory spożywa posiłki wedle jadłospisu dietetyka, a jeśli będzie chciał jeść więcej lub produkty małowartościowe, może spotkać się z negatywną reakcją, np. obawą specjalisty, że zaraz zamiast anoreksji będzie doświadczał kompulsywnego objadania się.

2) Jak zdrowo przytyć po anoreksji

Zdrowe – przypominam: w dużym cudzysłowie – podejście do leczenia anoreksji i innych zaburzeń odżywiania wymaga przemyślanego wybierania produktów spożywczych, a także pewnych ograniczeń w ilości i porach spożywania posiłków. Świetnie łączy się z metodą małych kroków, a także wsparciem dietetyka i psychoterapeuty. Chory i jego nowy sposób odżywiania pozostają pod ścisłą kontrolą, po prostu tym razem to nie osoba z zaburzeniami decyduje o swoim jedzeniu, lecz specjalista.

I znowu, zdrowe tycie po anoreksji~ wiąże się zarówno z korzyściami, jak i z ograniczeniami. Do zalet należą: 1) możliwość uwzględnienia w jadłospisie realnych potrzeb odżywczych chorego, określonych na podstawie wyników badań krwi i innych, np. badania gęstości kości, a co za tym idzie szybsze uzupełnienie niedoborów, 2) potencjalne ograniczenie stresu wywołanego tyciem dzięki stopniowemu przybieraniu na wadze, 3) przygotowanie do budowania zdrowych nawyków żywieniowych, 4) łatwość uzyskania wsparcia dietetyka i psychoterapeuty.

Poważnymi ograniczeniami tzw. zdrowego tycia po anoreksji i innych zaburzeniach odżywiania są m.in.: 1) utrzymywanie restrykcji i kontrolowanego sposobu odżywiania, po prostu tym razem kontrolę sprawuje ktoś inny, 2) brak przyzwolenia na swobodne odbudowywanie masy ciała i tkanki tłuszczowej, a co za tym idzie wykonywanie wewnętrznych prac naprawczych, 3) brak stawiania czoła strachom związanym z posiadanym ED, 4) utrzymywanie chorego w przekonaniu, że może spędzić resztę życia z szeregiem ograniczeń względem odżywiania i ruchu, wystarczy, że będzie je nazywał zdrowymi nawykami.

Tym razem również nie obejdzie się bez zadania pytania, co ktoś ma na myśli, mówiąc, że stosuje zdrową metodę wychodzenia z anoreksji czy innego zaburzenia odżywiania. Pod płaszczykiem zdrowych nawyków bardzo łatwo schować nawyki wynikające z ED. Weźmy na przykład małe kroki polegające na dokładaniu do jadłospisu wyłącznie korzystnych produktów przy jednoczesnym ograniczaniu kalorii poniżej realnego zapotrzebowania. Taki sposób odżywiania nie uzupełni niedoborów, nie odżywi organizmu, nie spowoduje tycia ani zdrowienia. To w ogóle nie jest leczenie zaburzeń odżywiania. Trzeba być ze sobą superuczciwym, zwłaszcza gdy wybiera się wychodzenie z ED na własną rękę, bez wsparcia specjalistów.

Na koniec: czy zdrowe tycie po anoreksji~ da się połączyć z metodą Minnie Maud? W zasadzie tak, nic nie stoi na przeszkodzie. Zdrowa wersja tej metody leczenia anoreksji i innych ED będzie łatwiejsza do poprowadzenia przez dietetyka i psychoterapeutę niż tradycyjna. Natomiast osobiście uważam, iż kombinowanie z próbami utrzymania kontroli i restrykcji w ramach Minnie Maud poważnie ogranicza… a wręcz niweluje sens stosowania tej metody.

***

Podsumowując, Minnie Maud i metodę małych kroków można oprzeć zarówno na jedzeniu nierestrykcyjnym (tzw. niezdrowym), jak i na odżywianiu kontrolowanym (tzw. zdrowym). Minnie Maud łatwiej połączyć ze sposobem pozbawionym restrykcji, a technikę małych kroków z kontrolowanym jadłospisem od dietetyka i zachowaniami kontrolowanymi przez psychoterapeutę. Jeżeli jednak widzicie szansę na wyzdrowienie w innym połączeniu metod i zasad, próbujcie. Ostatecznie najważniejsze jest znalezienie sposobu dopasowanego siebie – takiego, który faktycznie doprowadzi do wyzdrowienia, nie zaś porzucenia leczenia ani utknięcia w pseudorecovery.

Anoreksja – sposoby leczenia: ze wsparciem czy bez?

Dwie porównywane dziś metody leczenia anoreksji i innych restrykcyjnych ED ani nie zakładają, ani nie wykluczają korzystania z pomocy specjalistów takich jak psychoterapeuta czy dietetyk (przy czym w oficjalnej wersji Minnie Maud psychoterapia prowadzona przez eksperta stanowi konieczność). Obie również można stosować samodzielnie. Jeśli chodzi o wsparcie, do wyboru są:

1) Potencjał metody leczenia anoreksji ze wsparciem psychiatry

Niezależnie od wybranej metody leczenia anoreksji/innego ED można i warto wybrać się do psychiatry, zwłaszcza jeśli cierpi się na choroby i zaburzenia współistniejące, np. depresję czy nerwicę. Wyrównanie chemii mózgu środkami farmakologicznymi może ułatwić lub wręcz umożliwić pracę nad psychiką. Należy jednak pamiętać, że nie istnieją żadne leki stricte na zaburzenia odżywiania.

Tak oto oba sposoby leczenia anoreksji~ umożliwiają sięgnięcie po pomoc psychiatry i farmakoterapię. Ba! przed wizytą u psychiatry nie trzeba nawet wiedzieć, który sposób się wybierze.

2) Potencjał metody leczenia anoreksji ze wsparciem psychoterapeuty

Psychoterapia to ważny element wychodzenia z zaburzeń odżywiania. Zważywszy na fakt, iż problem ED jest problemem zaburzonej psychiki, psychoterapia staje się wręcz niezbędna do wyzdrowienia. Skorzystanie ze wsparcia profesjonalisty dużo ułatwia, bo nie trzeba kombinować, jak leczyć wykrzywioną psychikę samodzielnie.

Chociaż oba sposoby leczenia anoreksji~ umożliwiają współpracę z psychoterapeutą, łatwiejsza do połączenia z psychoterapią jest metoda małych kroków. Wynika to z faktu, iż sytuacja, w której chory z dużych restrykcji przechodzi do niekontrolowanego jedzenia, budzi podejrzliwość, obawę i sprzeciw części specjalistów. Na szczęście da się znaleźć psychoterapeutów wspierających Minnie Maud, więc nic straconego dla osób, które preferują tę metodę wychodzenia z anoreksji~.

3) Potencjał metody leczenia anoreksji ze wsparciem dietetyka

Rolą dietetyka w procesie leczenia anoreksji i innych zaburzeń odżywiania jest upewnienie się, iż chory je wystarczająco dużo i sięga po produkty, które pomogą mu odżywić niedożywiony organizm i uzupełnić niedobory wykazane w badaniach krwi i pozostałych. Metoda leczenia anoreksji~ oparta na małych krokach doskonale łączy się ze współpracą z dietetykiem, pozwalając na stopniowe podnoszenie kaloryczności, dodawanie do jadłospisu fear food i celowanie w realne niedobory składników odżywczych.

Minnie Maud ma znacznie mniejszy potencjał współpracy z dietetykiem niż metoda małych kroków. Po pierwsze liczba dietetyków wspierających spożywanie 5, 7 czy 10 tysięcy kalorii dziennie jest ograniczona (natomiast tacy istnieją i warto ich poszukać, jeśli odczuwa się potrzebę). Po drugie nieograniczone przyjmowanie kalorii musiałoby się wiązać z przygotowywaniem przez dietetyka wyłącznie podstawowego jadłospisu. Dla przykładu: dietetyk mógłby przygotować zdrowy, odżywczy plan na 3000 kcal, a resztę chory dojadałby we własnym zakresie, sięgając po dowolne produkty, nawet wyłącznie małowartościowe. Ewentualnie można poszukać dietetyka pracującego metodą bez diety (non-diet dietitian, non-diet approach), np. wspierającego jedzenie intuicyjne (istotna uwaga: jedzenie intuicyjne w pełnym tego terminu zakresie nie jest właściwe ani korzystne dla tych osób wychodzących z ED, które są niedożywione, nie mają poprawnych sygnałów głodu i sytości bądź doświadczają dowolnych innych szkód zdrowotnych wynikających z zaburzeń odżywiania).

4) Potencjał metody leczenia anoreksji bez wsparcia (samodzielnie)

Ponownie: oba sposoby leczenia anoreksji i innych restrykcyjnych zaburzeń odżywiania pozwalają na samodzielne recovery. Ponieważ jednak Minnie Maud jest lepiej opisany i zdefiniowany, a także opiera się na klarownych wytycznych, podążanie jego szlakiem jest łatwiejsze od stosowania metody małych kroków. Ta druga bowiem nie ma konkretnej treści, zasady trzeba opracować samodzielnie. Wobec tego łatwiej wpaść w pułapkę samooszukiwania, kombinowania i niewystarczającego działania. Kroki mogą być za małe bądź mogą nie uwzględniać wszystkiego, czym trzeba się zająć, aby wyzdrowieć.

W mojej ocenie metoda leczenia anoreksji~ oparta na zasadzie małych kroków jest przydatna na starcie, kiedy skok na głęboką wodę, jakim jest Minnie Maud, wydaje się zbyt śmiały. Do właściwego samodzielnego leczenia ED zdecydowanie lepszy wydaje mi się Minnie Maud.

5) Potencjał metody leczenia anoreksji ze wsparciem bliskich

Prawdopodobnie oba sposoby leczenia anoreksji i pozostałych ED mają równy – równie wysoki! – potencjał korzystania ze wsparcia bliskich. Nie wyobrażam sobie, by mógł istnieć człowiek twierdzący, że całkowicie samodzielne wychodzenie z zaburzeń odżywiania jest tak samo łatwe do osiągnięcia jak recovery ze wsparciem. Wsparcie bliskich osób jest absolutnie nieocenione w procesie leczenia. Wiedza o problemie, kibicowanie i pomoc w chwilach słabości zmniejszają poczucie samotności, niezrozumienia i wyobcowania, w jakie wpędzają zaburzenia odżywiania. Trzeba jednak pamiętać, że bliscy bez wiedzy o sposobie wsparcia mogą zaszkodzić choremu, np. poprzez dawanie mu przyzwolenia na jedzenie (w rzeczywistości chory ma szukać przyzwolenia wyłącznie w sobie i zdrowieć dla siebie, nie dla innych).

Wsparcia można szukać w kimkolwiek: partnerze, rodzicach, rodzeństwie, przyjaciołach, rówieśnikach z klasy etc. Wsparcie można uzyskać także w internecie, dołączając do społeczności osób wychodzących z zaburzeń odżywiania i dzielących się ze sobą wzlotami i upadkami m.in. w social media. Z tym ostatnim jednak warto uważać, bo po pierwsze nigdy nie wiadomo, kto jest w recovery, kto zaś w pseudorecovery, po drugie upadek osoby, z którą się zżyło, może doprowadzić do osobistego upadku, po trzecie łatwo uzależnić się od akceptacji i wsparcia środowiska, a w efekcie chcieć w nim zostać, tkwiąc w niekończącym się (pseudo)recovery, i po czwarte łatwo trafić na nieuczciwe osoby, które chcą zarobić na tym, iż rzekomo wyszły z zaburzeń odżywiania i pokażą wam, jak to osiągnąć (np. kupując ich kursy i jadłospisy czy też nabijając im lajki i obserwacje, co także przełoży się na zarobek).

***

Porównywane dziś dwie metody leczenia anoreksji i innych zaburzeń odżywiania można łączyć z psychoterapią, ze współpracą z psychiatrą i/lub dietetykiem, a także ze wsparciem bliskich. Można też spróbować ich na własną rękę. Ogólnie rzecz biorąc, wszystkie te elementy da się dowolnie łączyć, np. psychiatrę z dietetykiem, ale bez psychoterapeuty, albo psychiatrę z psychoterapeutą, ale bez dietetyka. Natomiast niezależnie od skonstruowanej dla siebie układanki elementów trzeba udać się do lekarzy innych niż psychiatra.

Jeżeli chcecie dostać skierowania do specjalistów i na badania za darmo w ramach NFZ, zacznijcie od lekarza rodzinnego, internisty (osoby dorosłe z ED) lub pediatry (dzieci i młodzież do 18 roku życia z ED). Jeśli zaś macie środki finansowe na wizyty prywatne, polecam na początek endokrynologa (specjalistę od hormonów), ginekologa (zwłaszcza w przypadku braku okresu lub nieregularnych miesiączek) i reumatologa bądź ortopedę (pod kątem badania gęstości kości). Warto szukać lekarzy, którzy mają doświadczenie w pracy z pacjentami z zaburzeniami odżywiania. Warto też mimo wszystko odwiedzić rozsądnego lekarza pierwszego kontaktu.

Dwie metody leczenia anoreksji – porównanie

Istnieje nieskończenie wiele aspektów, które można by wziąć pod lupę, porównując zaprezentowane dziś dwa sposoby leczenia anoreksji i innych zaburzeń odżywiania. Można by sprawdzić koszty terapii, dostępność specjalistów pracujących daną metodą w miastach i na wsi, wpływ na relacje społeczne, szacowany czas trwania, długotrwałość efektów i wiele więcej. Ponieważ jednak niniejszy artykuł ma być funkcjonalny oraz przeczytanie go ma zająć mniej niż dziesięć lat, do porównania dwóch sposobów leczenia anoreksji i innych ED wybrałam dwadzieścia dwie kwestie, które uważam za najistotniejsze.

1. Przystępność metody leczenia anoreksji

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Mała przystępność Minnie Maud może potencjalnie sprawić, że kiedy ktoś już się na niego zdecyduje, będzie miał większą motywację do wytrwania w postanowieniu. Z dużych zmian i ich efektów czasami trudniej się wycofać. Nie jest to jednak reguła.

OGRANICZENIA: Minnie Maud to sposób mało przystępny, wszak wymagający rzucenia się na głęboką wodę: spożywania dużej liczby kalorii, zaprzestania jakiejkolwiek aktywności fizycznej i nieweryfikowania zmian ciała za pomocą wagi czy miary krawieckiej, a wszystko to od pierwszego dnia recovery. Co prawda można podzielić największe wyzwania na kroki, jednak trzeba to zrobić w ramach określonych przez trzy zasady Minnie Maud. Dla przykładu: można stopniowo wprowadzać grupy produktów i poszczególne produkty do jadłospisu, o ile tylko każdego dnia dostarcza się minimalną liczbę kalorii wedle wytycznych. Jednakże nie można stopniowo zmniejszać czasu ani częstotliwości treningów, bo zaprzestanie podejmowania aktywności jest podstawą procesu leczenia.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Zgodnie z nazwą metoda małych kroków pozwala na rozpisanie ścieżki kroków-wyzwań, które podejmuje się stopniowo. To sprawia, iż ten sposób leczenia anoreksji i innych zaburzeń odżywiania jest bardzo przystępny, ma niski próg wejścia. Nie przeraża, nie przytłacza. W rezultacie łatwiej przekonać samego siebie lub bliską osobę, by podjąć leczenie metodą małych kroków.

OGRANICZENIA: Jednakże wbrew nazwie kroki nie mogą być małe, a przynajmniej zbyt małe. Muszą być na tyle duże, aby były w stanie cokolwiek zmienić: psychicznie, fizycznie. Przystępność metody małych kroków może stworzyć w chorym błędne przekonanie, iż z zaburzeniami odżywiania da się wygrać, stawiając same małe kroki. W rzeczywistości jednak poszerzenie granic zaburzeń odżywiania nie ma wiele wspólnego ze zdrowieniem.

2. Przejrzystość (uporządkowanie) metody leczenia anoreksji

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Minnie Maud nie jest uporządkowany bądź jest w niewielkim stopniu, o ile ktoś w obrębie podstawowych zasad rozpisze sobie wyzwania. Może to jednak stanowić zaletę, ponieważ odpuszcza się kontrolę już na starcie, nie przejmuje się żadną kolejnością kroków, nie ma się presji zaliczania jakichś etapów etc.

OGRANICZENIA: Brak zorganizowania i przejrzystości postępowania może przytłoczyć i zdezorientować. Chory nie wiedząc, od czego zacząć lub co w danej chwili robić, wycofa się z leczenia bądź zatrzyma.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Ten sposób wychodzenia z anoreksji i innych ED jest bardzo uporządkowany. Wymaga przygotowania listy kroków-zadań, najlepiej w formie pisemnej, które następnie można wykonywać po kolei. Oznaczanie bądź skreślanie kroków może działać motywująco, dając namacalny dowód walki z zaburzeniami odżywiania, zwłaszcza w chwilach słabości.

OGRANICZENIA: Przygotowywanie listy, wykonywanie kroków i trzymanie się kolejności zadań mogą przerodzić się w nową obsesję i formę kontroli, z którymi przecież podczas recovery powinno się walczyć. Należy znaleźć balans pomiędzy uczciwością wobec siebie i rzetelnością wobec terapii a elastycznością podejścia do wyzwań, które się wypisało.

3. Kompleksowość metody leczenia anoreksji

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Kompleksowość Minnie Maud polega na konieczności stawiania czoła wszystkiemu i od razu. Zamiast trzymać się listy zadań, wystarczy śledzić swoje zachowania, wybory i reakcje emocjonalne. Za każdym razem, kiedy w odpowiedzi na coś związanego z odżywianiem, ruchem, wyglądem etc. pojawiają się niechciane myśli i emocje, wystarczy postąpić inaczej niż przewiduje schemat wypracowany w toku zaburzeń odżywiania.

OGRANICZENIA: Teoretycznie kiedy ma się do czynienia ze wszystkim naraz, można o czymś zapomnieć i nieświadomie pozostawić ten element bez stawienia mu czoła. W praktyce jednak trudno mi sobie wyobrazić coś takiego.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Ponieważ metoda małych kroków wymaga wstępnego namysłu nad listą kroków-wyzwań, pozwala wypisać wszystkie problemy, a co za tym idzie do każdego się odnieść. Dzięki temu zyskuje się pewność, że żadna czynność nie uleci z głowy w toku recovery.

OGRANICZENIA: Wstępne przygotowanie listy nie daje żadnej gwarancji, iż faktycznie umieści się na niej wszystkie problemy. Ponadto problemy mogą się zmieniać i dochodzić w procesie leczenia, a gotowa już wówczas lista kroków może zniechęcać do edytowania i dodawania nowych pozycji. Tutaj wracamy do roli elastyczności.

4. Bezpieczeństwo metody leczenia anoreksji

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Minnie Muad jest bezpiecznym sposobem leczenia anoreksji i innych zaburzeń odżywiania dla osób w stabilnym stanie zdrowotnym. Możecie mieć BMI poniżej normy, jednak musicie być mniej więcej zdrowi fizycznie.

OGRANICZENIA: Jak podkreśla sama twórczyni tego sposobu leczenia anoreksji i innych ED, nie należy po niego sięgać, jeśli wcześniej przez tydzień bądź dłużej stosowało się dietę niskokaloryczną (1000 kcal lub mniej). W takim przypadku Minnie Maud przewiduje okres przejściowy, polegający na stopniowym dodawaniu kalorii aż do osiągnięcia minimalnego pułapu 2500, 3000 lub 3500 kcal. Ponadto jeżeli BMI wskazuje na wychudzenie lub wygłodzenie albo jesteście w fatalnym stanie zdrowotnym z uwagi na wieloletnią anoreksję wyniszczającą organizm, znajdujecie się w grupie podwyższonego ryzyka doświadczenia zespołu ponownego odżywienia (refeeding syndrome) i śmierci. W tym wypadku powinniście udać się na wstępne odżywienie do szpitala.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Lista kroków-wyzwań może obejmować m.in. stopniowe zwiększanie kaloryczności diety, dzięki czemu ten sposób leczenia anoreksji~ jest bezpieczny nawet dla osób z BMI wskazującym na wychudzenie lub wygłodzenie (aczkolwiek im gorszy stan zdrowotny, tym większa potrzeba bycia pod okiem lekarzy i dietetyka). Powolne wdrażanie nowych produktów i grup spożywczych oraz zwiększanie kalorii pozwala bezpieczniej i łagodniej wejść w recovery.

OGRANICZENIA: Obawiając się o bezpieczeństwo – na dalszych etapach zaś traktując je jako wymówkę – można przygotować sobie zbyt małe wyzwania lub ustalić zbyt wolne tempo i utknąć w recovery bądź pseudorecovery.

5. Wsparcie metody leczenia anoreksji

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Z racji tego, że Minnie Maud nie zakłada ani nie wyklucza korzystania ze wsparcia niektórych specjalistów, można połączyć go z wizytami u psychiatry czy też współpracą z dietetykiem, jeśli tylko czuje się potrzebę. Równocześnie autorka metody podkreśla wagę psychoterapii – zgodnie z oficjalnymi wytycznymi Minnie Maud psychoterapeuta jest tak samo ważny jak lekarze (inni niż psychiatrzy). I wreszcie ten sposób leczenia anoreksji i innych zaburzeń odżywiania uwypukla rolę wsparcia bliskich osób w procesie zdrowienia, jako iż jedną z jego dwóch podstaw jest terapia rodzinna Maudsley Family Therapy/Family-Based Treatment.

OGRANICZENIA: Metoda Minnie Maud nie jest powszechnie znana, akceptowana ani promowana, nawet wśród specjalistów, zwłaszcza w Polsce. Trzeba więc trochę się potrudzić, aby znaleźć psychoterapeutę lub dietetyka rozumiejących jej założenia, zasady i efekty. Ponadto nierestrykcyjne jedzenie i kompletny brak aktywności fizycznej po miesiącach lub latach zaburzeń odżywiania może być szokujący i nieintuicyjny dla bliskich. Aby uzyskać od nich wsparcie i rozwiać ich wątpliwości, warto porozmawiać z nimi o tym sposobie leczenia anoreksji i innych ED.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Przystępność, uporządkowanie i bezpieczeństwo metody małych kroków czynią ją atrakcyjną nie tylko dla chorych szukających skutecznego sposobu leczenia anoreksji~, ale także dla specjalistów. Większa przewidywalność zachowań chorego oraz możliwość sprawowania większej kontroli nad procesem przez specjalistę sprawiają, że znalezienie psychoterapeuty i dietetyka są bajecznie łatwe. W zasadzie można się odezwać do dowolnego eksperta, byle by miał doświadczenie z osobami z ED (choć nawet doświadczenie nie jest warunkiem koniecznym).

OGRANICZENIA: Jeśli sięga się wyłącznie po wsparcie bliskich, np. rodziny lub przyjaciół, trzeba mieć ogrom samozaparcia i być bardzo uczciwym względem siebie. Bliscy jako kompletni laicy nie będą mieli pojęcia, że przygotowaliśmy zbyt małe kroki, więc będą cieszyć się z naszej walki i otaczać nas pozytywnymi emocjami. To z kolei może być po pierwsze demotywujące (nikt nie naciska na istotne zmiany, więc po co się starać, zwłaszcza że jest to trudne i nieprzyjemne?), po drugie utrzymujące w zaburzeniach odżywiania (skoro (pseudo)recovery daje tyle ciepła ze strony bliskich, może by tak maksymalnie przeciągać bycie w nim?).

6. Potencjał metody leczenia anoreksji w samodzielnej terapii

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Ze względu na klarowne zasady ten sposób leczenia anoreksji i pozostałych zaburzeń odżywiania jest bardzo łatwy do realizowania na własną rękę. Trzeba oczywiście przeczytać materiały na jego temat, a także warto poznać historie osób, które go wybrały, jednak poza tym jest łatwy do zrozumienia i stosowania, o ile tylko ma się odwagę skoczyć na głęboką wodę.

OGRANICZENIA: W przypadku braku edukowania się na temat procesu leczenia anoreksji lub innego posiadanego zaburzenia odżywiania można przestraszyć się rodzajem, ilością bądź tempem zachodzących w ciele i psychice zmian, a w efekcie wycofać się z terapii. Metoda ta wymaga początkowego zdobycia i ciągłego uzupełniania wiedzy.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Dzięki niskiemu progowi wejścia łatwiej w ogóle zacząć terapię. Potem można przekształcić małe kroki w duże, porzucić część kroków na rzecz braku kontroli w danym obszarze albo skorzystać z zasad Minnie Maud.

OGRANICZENIA: Kompletny brak wytycznych co do treści kroków-wyzwań wymaga od chorego przygotowania wszystkich zadań i opracowania zasad samodzielnie. Rodzi to ryzyko zdecydowania się np. na zbyt małe wyzywania lub zbyt wolne tempo. Ponadto można utknąć lub wycofać się z leczenia ze względu na zdemotywowanie zbyt małymi, nieistotnymi zmianami.

7. Użyteczność metody leczenia anoreksji w leczeniu innych zaburzeń odżywiania

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Minnie Maud to sposób leczenia anoreksji oraz innych zaburzeń odżywiania (według autorki wszystkich, czasem jednak podkreśla się użyteczność jedynie wobec typu restrykcyjnego).

OGRANICZENIA: Niektórzy wskazują na potencjalne ograniczone zastosowanie tego sposobu leczenia anoreksji w terapii osób z kompulsywnym objadaniem się. Ponadto niektórzy widzą w tej metodzie leczenia ryzyko przekształcenia się jednej jednostki chorobowej (np. anoreksji) w inną (np. w bulimię czy napadowe objadanie się).

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Metoda małych kroków to sposób leczenia anoreksji oraz innych zaburzeń odżywiania: restrykcyjnych i innych, typ nie ma znaczenia.

OGRANICZENIA: Chociaż technika małych kroków ma niezaprzeczalne walory jako sposób na leczenie anoreksji typowej, jednocześnie właśnie w leczeniu jadłowstrętu psychicznego uwidaczniają się jej największe ograniczenia. Działanie krok po kroku, zwłaszcza gdy kroki są małe, zajmuje bardzo dużo czasu. Osoba, która jest niedożywiona, nie ma okresu, cierpi na dysfunkcje fizyczne i ma zaburzoną psychikę, oddala tak ważny dla niej moment odbudowania organizmu, w tym mózgu, co jest niezbędne do skutecznej pracy nad psychiką. Mało tego, każdy dzień pozostawania w nędznym stanie zdrowotnym przybliża ją do nieodwracalnych skutków. Inny istotny problem metody małych kroków jest taki, że zamiast walczyć z restrykcjami, jedynie nieco je poszerza.

8. Efektywność metody leczenia anoreksji w odzyskiwaniu zdrowia fizycznego

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Uczciwie przestrzegane zasady Minnie Maud pozwalają odżywić organizm, uzupełnić niedobory, odzyskać okres, przywrócić właściwą termoregulację i rozpocząć różnorodne procesy naprawcze bardzo szybko. Wart zauważenia jest fakt, iż nawet przy stosowaniu diety złożonej w dużej mierze z małowartościowych, wysokoprzetworzonych produktów część zdrowia zostanie odbudowana, bo niektóre procesy wymagają jedynie zwiększenia tkanki tłuszczowej.

OGRANICZENIA: Krytycy tej metody wskazują na fakt, iż jeśli w toku recovery sięga się wyłącznie lub głównie po małowartościowe produkty, np. słodycze, przekąski, fast food i inne wysokoprzetworzone posiłki, wcale nie odżywia się organizmu ani nie uzupełnia się niedoborów. Ponadto od masowego jedzenia produktów zawierających szkodliwe składniki można nabawić się nowych problemów zdrowotnych, np. insulinooporności lub cukrzycy typu II.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Umiejętnie opracowane kroki pozwalają na stopniowe odzyskiwanie zdrowia fizycznego z dodatkową korzyścią: minimalizacją skutków ubocznych chociażby w postaci mniejszego dyskomfortu układu trawiennego. Należy jednak pamiętać, że dyskomfort fizyczny pojawi się zawsze, niezależnie od metody. Po prostu może być większy lub mniejszy, co zależy od różnych czynników.

OGRANICZENIA: Odbudowywanie zdrowia fizycznego małymi krokami jest wolne, co stanowi szczególne zagrożenie dla osób z anoreksją typową, a także wymaga wiedzy. Jeśli nie poświęciło się czasu na pozyskanie informacji na temat właściwego przygotowania kroków-wyzwań ani nie podjęło się współpracy ze specjalistami, można nie uzyskać pożądanych efektów.

9. Efektywność metody leczenia anoreksji w odzyskiwaniu zdrowia psychicznego (neural rewiring)

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Przebudowa połączeń neuronalnych możliwa jest tylko w przypadku odżywionego mózgu, który z punktu widzenia chemicznego działa poprawnie. Metoda Minnie Maud dzięki zasadom dotyczącym wysokiej kaloryczności i braku ruchu pozwala na szybkie odżywienie mózgu, a co za tym idzie szybko buduje podstawę do pracy nad psychiką. Ale to nie wszystko! Brak restrykcji charakterystyczny dla Minnie Maud pozwala odważnie stawiać czoła wyzwaniom, bez żadnych ram w postaci narzuconego z góry jadłospisu (rodzaju i ilości produktów), ustalonych godzin posiłków etc.

OGRANICZENIA: Gotowość na tak wielkie wyzwania, podejmowane wiele razy każdego dnia bez przerwy, kosztuje sporo energii. Łatwo poczuć przerażenie, przytłoczenie i potrzebę co najmniej zrobienia przerwy, o ile nie wycofania się.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Małe, acz kompleksowo podejmowane wyzwania – np. nie tylko jecie pizzę, ale także ktoś wam ją wybiera, ktoś wyznacza porę posiłku, a po zjedzeniu wspólnie idziecie na deser do wybranej przez kogoś kawiarni – mogą być przystępniejsze niż konieczność stawiania czoła wyzwaniom przez cały dzień każdego dnia. W efekcie każdego tygodnia można skupiać się przebudowie innego obszaru nawyków związanych z zaburzeniami odżywiania (aczkolwiek zaznaczam, iż Minnie Maud bynajmniej nie wyklucza skupiania się na wybranych partiach jako dodatku do postępowania zgodnie z trzema zasadami).

OGRANICZENIA: Stopniowe podnoszenie kaloryczności diety i eliminowanie aktywności fizycznej prowadzi do powolnego odżywiania mózgu, a przy okazji może powodować myślenie, że restrykcje nie są takie złe, skoro w czasie recovery nie trzeba od razu z nich rezygnować. Nieodżywiony mózg nie jest plastyczny, więc praca nad psychiką na początku leczenia małymi krokami ma ograniczony sens. Druga sprawa jest taka, iż ramy nadawane przez kroki-wyzwania mogą wręcz blokować przebudowę połączeń neuronalnych. Dla przykładu: niby uczycie się jeść swój fear food, ale równocześnie zachowujecie bezpieczną porę i bezpieczną ilość, a na domiar złego jecie posiłek w swoim ulubionym, bezpiecznym naczyniu. Tego rodzaju postępowanie niczego nie zmienia.

10. Efektywność metody leczenia anoreksji w odbudowywaniu masy ciała

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Przestrzeganie zaledwie trzech zasad – a tak naprawdę dwóch z trzech: stosowanie diety wysokokalorycznej i brak aktywności fizycznej – sprawia, że dzięki Minnie Maud przybiera się na masie ciała szybko. Jeśli wcześniejszy spadek był spory, również dużo. (W niektórych przypadkach, jeżeli chory był powyżej swojej optymalnej masy ciała, nierestrykcyjne jedzenie prowadzi do utrzymania wagi lub nawet schudnięcia). Odzyskanie lub uzyskanie optymalnej wagi i poziomu tkanki tłuszczowej stanowią podstawę przywrócenia wielu funkcji zdrowotnych, chociażby poprawnej pracy układu hormonalnego.

OGRANICZENIA: Szybkie, duże i niekontrolowane przybieranie na masie – bez znajomości wagi finalnej i z obawą, iż będzie się tyło w nieskończoność – może być powodem, dla którego chory nie będzie chciał rozpocząć recovery tą metodą, zatrzyma się i odmówi dalszych starań bądź doświadczy załamania i wróci do starych schematów zaburzeń odżywiania, by odzyskać poprzednią sylwetkę.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Wolne i stopniowe zmiany są potencjalne łatwiejsze do przyjęcia. Mogą pozwolić na oswajanie się z nowym ciałem i budowanie gotowości do stawiania następnych kroków.

OGRANICZENIA: Dla niektórych przerażające jest szybkie i duże tycie, niektórym jednak straszne wydaje się coś wprost przeciwnego. Otóż gdy widzi się małe, ale konsekwentne wzrosty wagi, łatwo poddać się myśli, by zawrócić, póki jeszcze nie jest za późno i przytyło się tylko trochę. Innym zagrożeniem jest zbyt wolne tempo zmian ze względu na zbyt małe kroki. Niewystarczające zmiany mogą zdemotywować i zniechęcić do starań. Jeszcze inne zagrożenie to doświadczanie wyłączenie efektów tycia bez jednoczesnych rezultatów poprawy zdrowia. Dzieje się tak, ponieważ dopiero pewien stopień odżywienia organizmu i odbudowania masy ciała pozwala na zdrowienie – zanim się go osiągnie, nie można liczyć na zbyt wiele. To z kolei może doprowadzić do błędnego przekonania, iż tycie nie ma sensu, skoro w parze z nim nie idzie lepsze samopoczucie.

11. Efektywność metody leczenia anoreksji w odzyskiwaniu okresu

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Do odzyskania okresu po anoreksji i innych zaburzeniach odżywiania, a także po długotrwałym stosowaniu diety niskokalorycznej i nadmiernej utracie wagi potrzebne są trzy rzeczy: uzyskanie indywidualnej minimalnej potrzebnej zawartości tkanki tłuszczowej (bez niej nie ma szans na wznowienie pracy hormonów), uzyskanie indywidualnej minimalnej potrzebnej masy ciała (idzie w parze ze wzrostem tkanki tłuszczowej) i regularne dostarczanie energii na poziomie CPM (realnego, a nie wyliczonego kalkulatorem z internetu, który opiera się na uproszczeniach). To wszystko w krótkim czasie zapewnia Minnie Maud – być może najlepsza metoda odzyskiwania miesiączki po zaburzeniach odżywiania i dietach niedoborowych.

OGRANICZENIA: Odzyskanie i utrzymanie okresu można osiągnąć dzięki przytyciu na dowolnych produktach, nawet samych wysokoprzetworzonych i małowartościowych. Fakt ów może prowadzić do mylnego przekonania, że wystarczy jeść cokolwiek, aby być zdrowym. W rzeczywistości jednak na pewnym etapie – niekoniecznie na początku recovery – trzeba znów przysiąść do nauki, tym razem o zdrowym odżywianiu, i dowiedzieć się, jakie produkty wpływają na co.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Trudno powiedzieć. Może taka korzyść, że współpraca z dietetykiem w ramach metody małych kroków pozwala przygotować specjalny jadłospis na odzyskanie okresu (tyle że przy niewystarczającej kaloryczności i zawartości tłuszczu w ciele kompletnie nic nie da), zawierający dużo produktów sprzyjających powrotowi i utrzymaniu cyklu, a także zminimalizowaniu PMS-u, bólu miesiączkowego lub innych objawów, które się u danej osoby pojawiają. Przy czym dokładnie to samo można zrobić w przypadku metody Minnie Maud.

OGRANICZENIA: Bardzo mało efektywny sposób odzyskiwania okresu, zwłaszcza przez osoby z niską masą tłuszczową oraz zwiększające kalorie bardzo wolno i nieznacznie.

12. Efektywność metody leczenia anoreksji w radzeniu sobie z extreme hunger

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Absolutnie najlepsza metoda walki z głodem ekstremalnym, jako iż jedyna słuszna walka polega na poddaniu się temu doświadczeniu i jedzeniu tak dużo i tak długo, aż głód sam zniknie. Zresztą Minnie Maud nieprzypadkowo podkreśla rolę przyjmowania dużych ilości kalorii bez żadnych restrykcji. Extreme hunger stanowi spodziewany etap tego sposobu leczenia anoreksji i innych zaburzeń odżywiania, opartego na eksperymencie głodowym w Minnesocie, którego uczestnicy również mierzyli się z głodem ekstremalnym. To etap nieprzyjemny, ale ważny i korzystny.

OGRANICZENIA: Minusem dla osób przeżywających extreme hunger może być fakt, iż Minnie Maud nie sprawia, że przykre uczucie niekończącego się głodu nagle znika. Rolą tego sposobu leczenia anoreksji~ nie jest zduszenie głodu ekstremalnego w zarodku, tylko wykorzystanie go na korzyść chorego. To oczywiście jest zaleta, ale osoby umęczone ciągłą potrzebą jedzenia zapewne nie będą widzieć niczego pozytywnego w konieczności zanurzenia się w doświadczeniu.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Brak.

OGRANICZENIA: Metoda małych kroków traci sens stosowania w momencie pojawienia się głodu ekstremalnego – obezwładniającego uczucia, którego nie da się ani nie wolno kontrolować. Na domiar złego współpraca z psychoterapeutą lub dietetykiem, którzy nie zajmują się stricte zaburzeniami odżywiania, może wówczas zaszkodzić. Dla przykładu: w internecie spotykałam się z twierdzeniami specjalistów, iż nierestrykcyjne jedzenie w odpowiedzi na extreme hunger to napady objadania się świadczące o przeobrażaniu się danej jednostki chorobowej w inną. Zalecenie? Czym prędzej powrócić do kontrolowanej, zdrowej diety i zdusić extreme hunger w zarodku. No po prostu zgroza i brak słów.

13. Wpływ metody leczenia anoreksji na układ trawienny

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Pomimo posiadania znacznych minusów w zakresie wpływu na układ trawienny metoda Minnie Maud nie jest zupełnie pozbawiona zalet. Główną korzyścią ciągłej ekspozycji na duże ilości jedzenia, wysoką kaloryczność i wszystkie grupy produktów spożywczych jest fakt, iż układ pokarmowy pod presją braku alternatywnych rozwiązań na nowo uczy się radzić sobie z trawieniem. O ile tylko w czasie zaburzeń odżywiania nie doszło do trwałych uszkodzeń, po intensywnym okresie dolegliwości trawiennych dzięki Minnie Maud człowiek znów trawi poprawnie.

OGRANICZENIA: Główne zalety Minnie Maud, czyli szybkość i wielkość zmian zachodzących w procesie leczenia, bezpośrednio wpływają na obecność pewnych wad. Pierwszą jest potencjalne obciążenie psychiczne chociażby rosnącą masą ciała, o czym już wspomniałam. Druga to nieprzyjemne i potencjalnie duże dolegliwości ze strony układu trawiennego. Dostarczanie dużej liczby kalorii, spożywanie wielu produktów dziennie i/lub posiłków o dużej objętości, częste dorzucanie treści do żołądka, włączanie mikro- i makroskładników oraz grup produktowych, które wyeliminowało się na długi czas, a także mizerny stan funkcjonalny jelit oraz niska jakość (liczebność, różnorodność) mikrobiomu spowodowane sposobem odżywiania w okresie zaburzeń odżywiania – wszystko to przekłada się na niemały trud, jaki układ pokarmowy musi włożyć w strawienie pokarmu. Takie obciążenie powoduje wszelkie możliwe atrakcje, w tym biegunki i/lub zaparcia, wzdęcia, gazy, odbijanie, niestrawność, zgagę. Dodatkowy minus jest taki, iż metoda Minnie Maud sama w sobie nie przewiduje sposobów na wyeliminowanie lub złagodzenie dyskomfortu (co nie znaczy, że nie można poszukać ich na własną rękę, np. stosować masaże brzucha, rozgrzewać lub chłodzić obszar jelit, pić miętę i koper włoski etc.). Trzeba to po prostu przetrwać.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Metoda małych kroków pozwala wszystko, co wymieniłam wyżej, robić powoli. Stopniowo zwiększa się kaloryczność i udział mikro- oraz makroskładników w diecie, dodaje wyeliminowane podczas ED grupy produktów, stawia czoła produktom ciężkostrawnym i najbardziej obciążającym układ pokarmowy. Dzięki temu dolegliwości trawienne – choć trudno uniknąć ich całkowicie – mogą być łagodniejsze, a także występować bez połączenia z innymi.

OGRANICZENIA: Powolna i minimalna ekspozycja układu trawiennego na bodźce, z którymi sobie nie radzi, może nie zadziałać tak dobrze, jak zmuszenie jelit do trawienia poprzez regularne zarzucanie ich treścią, a co za tym idzie odżywianie (prawdopodobnie więcej zależy od konkretnej osoby i jej sytuacji zdrowotnej niż stricte metody). Ponadto powolne i stopniowe stawianie przed układem trawiennym różnorodnych wyzwań może sprawić, że proces potrwa lata. Osobne przyzwyczajanie żołądka do większych ilości pokarmu, osobna nauka jelit ponownego trawienia pokarmów a, b, c etc., osobne odbudowywanie mikrobiomu i tak dalej to – nomen omen – kupa roboty. A przecież poprawne trawienie jest wymagane do innych prac naprawczych organizmu, chociażby odżywienia go i uzupełnienia niedoborów (w układzie pokarmowym wchłaniane są m.in. witaminy, minerały i inne mikroelementy).

14. Podejście do aktywności fizycznej w ramach metody leczenia anoreksji

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Podejście Minnie Maud do aktywności fizycznej jest jednoznaczne: żadnej aktywności w okresie leczenia. To ogromna zaleta w świetle odbudowywania organizmu, ponieważ każdy ruch wymaga energii (kalorii), ta zaś w czasie odzyskiwania zdrowia powinna być w jak największym stopniu dostępna dla organizmu do procesów autonaprawczych, o których nie ma się pojęcia i nad którymi nie ma się kontroli. Nie da się odzyskać zdrowia, pozostając w deficycie energetycznym, a tym bardziej pogłębiając go. Trzeba spłacić cały zaległy dług kaloryczny, zapewnić bieżące utrzymanie i zrobić zapas niezbędny do przeprowadzenia procesów naprawczych, np. przywrócenia gospodarki hormonalnej.

OGRANICZENIA: Mimo iż zabiera cenną energię, której organizm potrzebuje do naprawiania samego siebie, ruch jest korzystny dla zdrowia psychicznego i fizycznego. Może łagodzić negatywne emocje, pomagać strudzonym jelitom w trawieniu czy eliminować dyskomfort nóg, które nagle muszą dźwigać więcej kilogramów, a do tego są obrzęknięte. Niestety Minnie Maud nie przewiduje nawet delikatnych form ruchu, takich jak krótki i wolny spacer czy joga. Oczywiście ma to sens – zapobiega możliwości uczynienia sobie z zachowanej aktywności fizycznej usprawiedliwienia dla jedzenia większej ilości jedzenia, a także przeciwdziała próbom kompensacji większej podaży kalorii. Niemniej jednak zakaz ów bywa frustrujący.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Pierwszą korzyścią metody małych kroków jest stopniowe odstawianie aktywności fizycznej: najpierw ograniczanie liczby treningów, potem czasu, potem rodzajów aktywności etc. Takie podejście wydaje się mniej straszne, przystępniejsze, a co za tym idzie bardziej zachęcające do rozpoczęcia leczenia zaburzeń odżywiania. Drugą korzyść stanowi brak przymusu zupełnego odstawienia aktywności fizycznej. Ponieważ to chory – sam lub ze wsparciem specjalistów – ustala kroki-wyzwania, może zachować pewne formy ruchu chociażby dla kojenia emocji towarzyszących walce z zaburzeniami odżywiania.

OGRANICZENIA: Brak konieczności odstawienia aktywności fizycznej: całej, od razu i na pełny okres leczenia, podtrzymuje zaburzenia odżywiania. Jeżeli chory może nadal ćwiczyć, jeździć na rowerze, pływać, spacerować lub korzystać z dowolnych innych form ruchu, utwierdza się w przekonaniu, że aktywność fizyczna nie jest taka zła i w sumie nie stanowi aż takiego problemu. Jeśli chodzi o niekorzystne schematy myślenia, wysoce prawdopodobne jest także rozpoczęcie myślenia o ruchu jako o usprawiedliwieniu dla zwiększenia podaży kalorii (mogę jeść więcej, bo ćwiczę zamiast mogę jeść więcej, bo chcę). Chory może także próbować jak najbardziej skompensować ruchem dostarczane kalorie (np. do tej pory chodził tylko na spacer z psem, ale nagle zaczyna wychodzić z domu na pół dnia, bo to przecież zdrowe i dozwolone). Na zachowaniu aktywności fizycznej cierpi również organizm, który musi przeznaczać otrzymywane kalorie na ruch, zamiast poświęcać je na regenerację.

15. Budowa zaufania do ciała w ramach metody leczenia anoreksji

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Metoda Minnie Maud ma ogromny potencjał budowy zaufania do własnego ciała przez chorego, którego dotychczasowy sposób odżywiania, podyktowany zaburzeniami, podlegał licznym restrykcjom. Ba! nauka zaufania jest wręcz wpisana w ideę Minnie Maud. Brak górnej granicy kalorycznej służy temu, aby chory mógł wsłuchiwać się w sygnały ciała i podążać za nimi, bez ograniczeń względem produktów, ilości, gęstości energetycznej, pór etc.

OGRANICZENIA: Początkowo może być trudno słuchać sygnałów wysyłanych przez organizm, wszak u niektórych osób – szczególnie z anoreksją typową – zanikają lub zostają zmarginalizowane. Na to jednak Minnie Maud ma radę: minimalną wartość kaloryczną, którą trzeba wypracować niezależnie od chęci. Innym ograniczeniem, na które wskazują przeciwnicy tej metody, jest trudność bądź wręcz niemożność zaufania sygnałom z ciała w obliczu żywności z XXI wieku. Słodkości, przekąski, fast food i inne wysokoprzetworzone, wysokosmakowite produkty zaburzają naturalne odczuwanie głodu i sytości, a przy okazji psychikę, sprawiając, że chce się ich więcej.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Jeśli podejdzie się do przygotowania listy kroków elastycznie, do pewnego stopnia można w niej zmieścić naukę słuchania sygnałów z ciała i budowania zaufania do swojego organizmu. Dla przykładu: 1) wytyczne kroków mogą brzmieć: w tym tygodniu jem co najmniej x kalorii, nie zaś w tym tygodniu jem x kalorii (w efekcie jeśli dany tydzień przewiduje 1500 kcal, ale ktoś ma ochotę na 8000 kcal, może je zjeść), 2) zamiast jadłospisu mogą być tylko wartości kaloryczne, więc chory może sięgać po to, na co ma ochotę i o co prosi jego ciało, 3) jadłospisy mogą zostać z góry przygotowane, ale stosowane tylko awaryjnie, w przypadku braku pomysłu, potrzeby i ochoty na coś konkretnego.

OGRANICZENIA: Jeżeli pilnie przestrzega się kroków-wyzwań i nie ma się gotowości do wychodzenia poza ich ramy w obliczu potrzeby lub ochoty zjedzenia czegoś, wówczas metoda małych kroków nijak nie pomaga w słuchaniu sygnałów z ciała. Chory czując głód mimo zjedzenia obiadu lub o północy albo mając spontaniczną ochotę na górę tostów z serem i szynką, nie pójdzie za potrzebą, bo nie przewiduje tego jego lista kroków. Ponadto korzystanie z jadłospisów – czy to od dietetyka, czy to swoich – uniemożliwia sięganie po produkty, na które faktycznie ma się ochotę. Metoda małych kroków buduje zaufanie do rozpisanych kroków (a co za tym idzie do wiedzy specjalisty i jego pomysłu na to, co powinno jeść ciało), nie zaś do ciała (i próśb o to, czego naprawdę potrzebuje).

16. Nauka zdrowego odżywania w ramach metody leczenia anoreksji

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Terapia zaburzeń odżywiania metodą Minnie Maud zakłada, że zdrowe odżywianie w procesie recovery to jest dokładnie takie odżywianie, jakiego potrzebuje organizm chorego. Jeśli początkowo chory ma ciągłą potrzebę jedzenia drożdżówek z lukrem, powinien je jeść. Metoda ta bowiem wskazuje na fakt, iż zdrowe odżywianie to o wiele więcej niż zbiór odżywczych produktów – nauka zaczyna się od zdrowego myślenia o odżywianiu, to zaś wymaga zrozumienia, że wszystkie produkty spożywcze mają neutralną wartość moralną (tj. nie ma złych ani dobrych). Ponadto doświadczenie osób wychodzących z zaburzeń odżywiania metodą Minnie Maud pokazuje, że tych przykładowych drożdżówek z lukrem wcale nie ma się ochoty jeść cały czas. Kiedy chory nasyci się pożądanym smakiem i zrozumie, że w przyszłości nie czekają go żadne restrykcje i będzie mógł zjeść drożdżówkę, kiedy tylko będzie chciał, zaczyna naturalnie pożądać innych produktów, takich, które uzupełnią jego niedobory m.in. tłuszczu, mikroelementów.

OGRANICZENIA: Chociaż metoda Minnie Maud uczy zdrowego nawyku, jakim jest słuchanie sygnałów głodu i sytości, sama w sobie nie uczy zdrowego odżywiania. Jej krytycy wskazują na fakt, iż promuje sięganie po cokolwiek, na co tylko ma się ochotę – nawet same słodycze czy fast food – oraz w dowolnej ilości, co wręcz przyzwyczaja do złych schematów odżywiania.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Leczenie zaburzeń odżywiania metodą małych kroków we współpracy z dietetykiem bądź w przypadku samodzielnego posiadania rzetelnej wiedzy dietetycznej jest bardzo dobre do nauki zdrowego odżywiania. Warto jednak współpracować również z psychoterapeutą, bo zdrowe odżywianie to nie tylko produkty na talerzu, ale także poprawne myślenie o odżywianiu.

OGRANICZENIA: Leczenie anoreksji i innych ED techniką małych kroków bez holistycznego wsparcia specjalistycznego (dietetyka oraz psychoterapeuty) bądź bez posiadanej rzetelnej wiedzy o zdrowym odżywianiu nie wspiera pracy nad korzystnymi nawykami. Można nawet na sztywno nauczyć się komponować wartościowe posiłki, ale to jeszcze nie zdrowe odżywianie.

17. Ryzyko wycofania się z leczenia anoreksji

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Samozaparcie, wsparcie bliskich, psychoterapia i szybkie efekty poprawy zdrowia pomagają zapobiegać wycofaniu się z terapii.

OGRANICZENIA: Minnie Maud, jak każdy inny sposób leczenia anoreksji i pozostałych zaburzeń odżywiania, może spowodować wycofanie się z terapii i powrót do schematów ED. Głównymi potencjalnymi zagrożeniami są: szybki i znaczny wzrost wagi, tymczasowy nieestetyczny rozkład tkanki tłuszczowej, niemożność przewidzenia końcowej masy ciała, niemożność sprawowania kontroli nad procesem, tymczasowe dolegliwości, m.in. problemy trawienne, opuchlizna, zatrzymywanie wody, zmęczenie.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Samozaparcie, wsparcie bliskich, psychoterapia i możliwość stopniowego stawiania czoła swoim największym zmorom pomagają zapobiegać wycofaniu się z terapii.

OGRANICZENIA: Metoda małych kroków, jak każdy inny sposób leczenia anoreksji i pozostałych zaburzeń odżywiania, nie gwarantuje sukcesu – ryzyko wycofania się z terapii i powrotu do zachowań podyktowanych zaburzeniami odżywiania zawsze istnieje. Głównymi potencjalnymi zagrożeniami są: przedłużający się brak oczekiwanych efektów zdrowotnych mimo przybierania na wadze, wolne tempo zmian potęgujące stres i zniecierpliwienie, ciągłe oczekiwanie na nieuniknione najtrudniejsze elementy recovery, nieumiejętność poradzenia sobie z extreme hunger na gotowych jadłospisach bądź limitach kalorycznych, rozczarowanie doświadczanymi dolegliwościami, których dzięki metodzie małych kroków pragnęło się uniknąć, np. problemów trawiennych czy zmian skórnych.

18. Ryzyko utknięcia w pseudorecovery

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Czynniki wymienione w punkcie 17 zapobiegają również utknięciu w pseudorecovery.

OGRANICZENIA: Niestety wszystkie sposoby wychodzenia z anoreksji i innych zaburzeń odżywiania niosą ryzyko przeobrażenia się terapii w pseudorecovery. W przypadku Minnie Maud warto uważać m.in. na: przywiązanie się do społeczności recovery, włączenie bycia w procesie terapeutycznym do swojej tożsamości, uzyskiwanie za pomocą recovery korzyści (np. emocjonalnych), których nie potrafi się uzyskać w inny sposób, polubienie sposobu jedzenia charakterystycznego dla Minnie Maud, a także zatrzymanie się w staraniach np. ze względu na strach przed dalszym tyciem.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Jak wyżej.

OGRANICZENIA: W przypadku metody małych kroków trzeba uważać na te same zagrożenia, które wymieniłam w podpunkcie poświęconym Minnie Maud.

19. Ryzyko przeobrażenia się anoreksji w inne zaburzenie odżywiania

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Przy stosowaniu się do zasad Minnie Maud, zaufaniu ciału, pracy nad psychiką i opcjonalnie zdobywaniu wiedzy na temat procesu leczenia zaburzeń odżywiania tą metodą ryzyko jest niskie.

OGRANICZENIA: Wszystkie sposoby leczenia anoreksji i innych ED wiążą się z ryzykiem przeobrażania posiadanej jednostki chorobowej w inną. W przypadku Minnie Maud krytycy wskazują na kompulsywne objadanie się i bulimię typową.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Samozaparcie i uczciwość wobec siebie, a także umiejętność bycia elastycznym wobec listy kroków-zadań i praca nad psychiką pozwalają ograniczyć ryzyko przejścia jednego zaburzenia odżywiania w inne.

OGRANICZENIA: Każdy sposób leczenia anoreksji i innych ED zawiera ryzyko przeobrażenia się choroby. Krytycy metody małych kroków wskazują na możliwość wykształcenia się anoreksji sportowej, bulimii sportowej bądź ortoreksji.

20. Ryzyko przyjęcia niekorzystnych schematów

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Zgodnie z założeniem Minnie Maud recovery służy odżywieniu organizmu, odbudowaniu zdrowia i pozbyciu się szkodliwych schematów wynikających z ED. Metoda ta uczy nierestrykcyjnego, swobodnego jedzenia – takiego, jakie praktykują normalni ludzie bez zaburzeń odżywiania. Jest to właściwy sposób odżywiania na resztę życia. Nie trzeba ani nie powinno się stosować żadnych diet ograniczających, oczywiście z wyjątkami w przypadku zdiagnozowanych medycznie chorób współistniejących, nietolerancji etc.

OGRANICZENIA: Krytycy metody Minnie Maud wskazują, iż sposób odżywiania zupełnie pozbawiony restrykcji nie ma racji bytu w XXI wieku, czyli dobie przetworzonego jedzenia oszukującego mózg, układ hormonalny i ogólnie organizm. Wytykają także przyzwolenie na spożywanie dużych ilości pokarmu naraz. W efekcie według nich Minnie Maud albo nie uczy wartościowych schematów, albo wręcz uczy niekorzystnych, prowadzących do otyłości i rozwoju chorób cywilizacyjnych. Ponadto Minnie Maud nie uczy zdrowego podejścia do aktywności fizycznej, jako iż zupełnie wyklucza ją z procesu.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Współpraca z psychoterapeutą i dietetykiem bądź samodzielne zdobywanie wiedzy na temat zdrowego stylu życia pomagają ograniczyć ryzyko przyjęcia niekorzystnych schematów zachowania i wspierają budowanie dobrych nawyków na resztę życia.

OGRANICZENIA: Metoda małych kroków sama w sobie nie uczy dobrych nawyków, ponieważ nie ma treści. Natomiast jej mechanizm: stopniowość zadań, może wręcz uczyć złych, np. ograniczania kalorii czy grup produktów. Ponieważ nie wymaga porzucenia wszystkich restrykcji odżywiania od razu i przyzwala na zachowanie aktywności fizycznej, przyczynia się do budowy poczucia, iż da się wyjść z zaburzeń odżywiania i jednocześnie zachować część schematów zachowań podyktowanych ED. Ponadto kontrola, jaką metoda małych kroków pozostawia w rękach chorego, pozwala na przekształcenie łatwych do rozpoznania schematów ED (np. wymiotowania lub niejedzenia) w łatwiejsze do ukrycia (np. aktywność fizyczną lub sięganie wyłącznie po bezpieczne produkty, a wszystko to pod płaszczykiem zdrowego stylu życia). Można wówczas oszukiwać i samego siebie, i ludzi dookoła, że udało się pokonać zaburzenia odżywiania.

21. Efektywność metody leczenia anoreksji w odpuszczaniu kontroli

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Ta metoda zapewnia perfekcyjne warunki do odpuszczenia kontroli. Nie wiąże się z (niemal*) żadnymi ograniczeniami.

OGRANICZENIA: * Warto pamiętać o dolnych ograniczeniach, czyli niemożności spożywania mniejszej liczby kalorii, niż zakładają wytyczne jednej z trzech grup, do których się należy. Minnie Maud nie przewiduje wyjątków nawet w przypadku złego samopoczucia. Ponadto w ramach tej metody chory nie uczy się odpuszczania kontroli nad ruchem, ponieważ wszelki ruch jest zakazany.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Istnieje możliwość wprowadzenia elementu braku kontroli mimo stosowania listy kroków. Mogą nim być: przerzucenie całkowitej odpowiedzialności za wybór posiłków na dietetyka lub bliską osobę, losowanie codziennych wyzwań z naczynia z losami, ustalanie wyłącznie minimalnych wartości kalorycznych na dany tydzień i praca nad jedzeniem nierestrykcyjnym.

OGRANICZENIA: Niezależnie od kombinacji technika małych kroków nie jest metodą wspierającą odpuszczenie kontroli.

22. Skuteczność metody leczenia anoreksji w wyprowadzeniu chorego z zaburzenia

✦ MINNIE MAUD ✦

KORZYŚCI: Duży potencjał wyleczenia zaburzeń odżywiania. Człowiek, który naprawdę zrozumie, że może jeść wszystko, jeśli ma ochotę, oraz nie musi podejmować aktywności fizycznej, jeśli nie ma ochoty – kiedy zaś odczuwa ochotę, nie wynika ona z konieczności zadośćuczynienia za kalorie, które przyswoił – jest wolny od ED.

OGRANICZENIA: Brak gwarancji wyleczenia zaburzeń odżywiania. Nie da się przewidzieć, kto doprowadzi recovery do końca, kto zaś utknie w pseudorecovery, zatrzyma się w staraniach lub powróci do schematów zaburzeń. Można jedynie ograniczać ryzyko poprzez różnorodne, dopasowane do siebie metody: psychoterapię, wsparcie drugiej osoby będącej w procesie, wsparcie rodziny, czytanie wyników badań, zmianę otoczenia i wiele więcej.

✿ METODA MAŁYCH KROKÓW ✿

KORZYŚCI: Metoda małych kroków uczy raczej nowych, zdrowszych nawyków-restrykcji, nie zaś swobodnego sposobu odżywiania. Jeżeli ktoś taki stan – np. bycie do końca życia na skrupulatnie planowanej diecie, ale dostarczającej wszystkich niezbędnych mikro- i makroelementów – uważa za wyzdrowienie, wtedy owszem, metoda ta ma potencjał wyprowadzenia z zaburzeń odżywiania. W moim odczuciu ma też duży potencjał stworzenia nowego dietetyka, miłośnika kulinariów, fit freaka czy gym rata. Pytanie, czy tego typu osoby faktycznie uwalniają się z zaburzeń odżywiania, pozostawiam otwarte.

OGRANICZENIA: Stopniowe zmiany służą raczej zachowaniu części nawyków niż kompletnej swobodzie życia. W efekcie nigdy nie nabywa się umiejętności odpuszczenia kontroli, którą nabyło się podczas ED. Jedynie ukierunkowuje się ją na lepszy cel: zdrowe odżywianie, rozsądną aktywność fizyczną. Inna wada jest taka, iż jeśli kroki faktycznie są małe i stopniowe, cały proces leczenia potrwa do końca życia i trudno będzie mówić o dotarciu do mety: wyjściu z zaburzeń odżywiania.

Sposoby leczenia anoreksji – ogólne porady, jak przytyć po anoreksji i wytrwać w postanowieniu

Niezależnie od tego, którą metodę leczenia anoreksji i innych zaburzeń odżywiania wybierzecie – czy będzie to Minnie Maud, czy technika małych kroków, czy modyfikacja jednego z tych sposobów, czy ich mieszanka, czy może coś jeszcze innego – poniższe wskazówki mają szansę wam się przydać. Są dopasowane do wszystkich sposobów leczenia anoreksji~ i warte wzięcia do serca.

Proces leczenia zaburzeń odżywiania nie jest łatwy psychicznie ani fizycznie, jednak można i warto myśleć o nim jako o czasie stawania się lepszym człowiekiem lub odzyskiwania dawnego siebie za sprawą pokonywania swoich ograniczeń, samodoskonalenia i zwalczania nakazów/zakazów, które zostały narzucone przez zaburzenia odżywiania. Po drodze na śmiałka czekają wyzwania takie jak: jedzenie dużej liczby kalorii, jedzenie nierestrykcyjne pod względem rodzaju, kaloryczności, ilości czy pory dnia, włączenie do diety wszystkich grup produktowych, stawienie czoła wszystkim fear food i wyeliminowanie lub znaczne ograniczenie wszystkich safe food, zaufanie ciału i słuchanie jego sygnałów, czasowe zaprzestanie bądź ograniczenie aktywności fizycznej oraz wyeliminowanie innych zachowań kompensacyjnych, praca nad nawykami: złymi i dobrymi, praca nad przekonaniami o sobie, innych i świecie, odbudowywanie strat takich jak życie towarzyskie, zawodowe czy edukacyjne, realizowanie dawnych i nowych pasji niezwiązanych z kulinariami ani sportem, realizowanie dawnych planów i marzeń. Pozytywne nastawienie znacznie pomaga.

❤

Wszystkie istniejące sposoby leczenia anoreksji: Minnie Maud i metoda małych kroków, leczenie samodzielne i ze specjalistami, terapia w domu i ośrodku etc., pozwalają na oszukiwanie. Siebie, innych, obojętnie. Choć to bolesne dla rodziny i pozostałych bliskich osób z zaburzeniami odżywiania, nie da się nikogo zmusić do wyzdrowienia. Podtuczenie pomoże zdrowiu, ale tylko fizycznemu i wyłącznie na krótką metę – do momentu, w którym chory znów będzie mógł robić, co będzie chciał. Jeżeli trafiliście na tę publikację, bo szukacie pomocy dla samych siebie, pamiętajcie o nieocenionej roli uczciwości wobec samego siebie: uczciwej pracy na rzecz pozbycia się zaburzeń odżywiania. Jeśli zaś jesteście bliskimi osoby cierpiącej na ED, postarajcie się przekonać ją, aby sama chciała wyjść z choroby, na dodatek dla samej siebie. Leczenie dla kogoś lub czegoś ma spore wady, bo jeśli tego kogoś lub czegoś zabraknie, powód straci sens. (Aczkolwiek lepsze to niż nic, więc jeżeli tylko to działa, próbujcie w ten sposób).

❤

Praktykowanie uczciwości i powodzenie wybranej przez was metody leczenia anoreksji lub innego ED wymaga wielokrotnego mówienia sprawdzam i pozwalania, by osoby wspierające – czy to rodzina, czy to specjaliści – także mogły zweryfikować waszą uczciwość. Nawet jeśli wydaje wam się, że dokonujecie jakiegoś wyboru dla prawdziwych siebie i prawdziwego zdrowia, warto, abyście zastanowili się, czy na pewno tak jest. Dobry przykład stanowi odmawianie jedzenia konkretnych grup produktów z powodów „zdrowotnych” lub „etycznych”. Jeśli przed zaburzeniami odżywiania jadło się te produkty, istnieje duże ryzyko, iż to choroba doprowadziła do wyrzucenia ich z jadłospisu, a nie prawdziwe kwestie zdrowia, moralności, ekologii etc.

❤

Zaburzenia odżywiania, być może szczególnie anoreksja, wiążą się z chorobliwym perfekcjonizmem. Tymczasem proces terapii, niezależnie od wybranego sposobu leczenia anoreksji~, nigdy nie jest perfekcyjny. Nie powinno się dążyć, by był. Recovery to doskonały czas na przypomnienie sobie, że wszyscy jesteśmy tylko ludźmi i mamy prawo do popełniania błędów, doświadczania niepowodzeń. Jeśli doświadczacie trudności, zwątpienia, chcecie się wycofać z leczenia i wrócić do tego, co było, nie jesteście sami – większość osób wychodzących z zaburzeń odżywiania przeżywa mniejsze lub większe rozterki. Grunt to iść do przodu. W obliczu bardzo dużych trudności można zwolnić tempo stawiania czoła wyzwaniom oraz zgłosić się po pomoc – najlepiej profesjonalną, jeśli wsparcie bliskich nie wystarcza. Nie warto natomiast pozwalać sobie na tymczasowe powroty do starych schematów i liczenie, że ukoją nerwy i pozwolą za jakiś czas wrócić do recovery. Takie działanie uczy mózg, że schematy zaburzeń odżywiania stanowią safe space. Jeśli jednak przydarzy wam się relapse, nie traktujcie tego jako końca świata – każda walka z zaburzeniami odżywiania jest warta podjęcia.

❤

A skoro o potrzebie perfekcji mowa, muszę wspomnieć również o innych etykietach. Niezależnie od wyboru metody leczenia anoreksji czy innych ED trzeba pracować nad schematami myślowymi, przekonaniami i wartościowaniem: siebie, innych ludzi, w ogóle świata. Przykładem jest patrzenie na siebie jako osobę beznadziejną lub złą w obliczu niepowodzeń. Wcześniej zjedliście za dużo lub sięgneliście po produkt, który uważaliście za niezdrowy – czuliście się źli. Teraz nie byliście w stanie przełamać jakiegoś strachu bądź daliście się ponieść staremu schematowi – uznaliście się za beznadziejnych. Niedobrze. Recovery jest czasem odwartościowywania ludzi, zachowań, zjawisk, rzeczy etc. Szczególnej uwagi wymagają produkty spożywcze, które także same w sobie nie są dobre ani złe. Mogą być bardziej lub mniej odżywcze, jednak w diecie jest miejsce na każdy produkt. Ponadto wybór produktów ani masa ciała nie przekładają się na wartość osoby jako człowieka. Wiem, że to trywializmy, jednak w zaburzeniach odżywiania łatwo nawet podświadomie doczepić sobie etykietę osoby niegodnej czegoś ze względu na wagę etc.

❤

W przypadku trudności – zarówno psychicznych, jak i fizycznych – warto sięgnąć po pomoc, nawet jeśli na początku zdecydowało się na metodę leczenia anoreksji czy innego ED na własną rękę. Samodzielne recovery można rozszerzyć o wsparcie bliskich, a proces uwzględniający wsparcie bliskich o profesjonalną psychoterapię. Nigdy nie jest za późno na sięgnięcie po pomoc, a wycofanie się z pierwotnego założenia – w tym zmiana metody leczenia anoreksji~, jeśli poprzednia okazała się niewystarczająca – nie stanowi porażki, tylko dowód samoświadomości, odwagi i samozaparcia. Zresztą wszystkie zmiany są dobre, jeśli tylko służą wyzdrowieniu. Może podzielenie się problemem z bliskimi okazało się nietrafione i musicie się od nich odciąć co najmniej na czas recovery. Może trafiliście na psychoterapeutę, z którym źle wam się współpracuje. Może wyzdrowienie wymaga od was zakończenia jakiejś relacji. Niektóre decyzje są trudne i z pewnością komplikują proces terapeutyczny, ale jeśli bez nich nie da się ruszyć naprzód, trzeba je podjąć.

❤

W uzupełnieniu do poprzedniego akapitu muszę zaznaczyć, iż oczywiście nie każda zmiana jest warta wprowadzenia. Wszystko zależy od tego, z czego wynika. Jeśli chcecie się odciąć od bliskich, bo mówią sprawdzam i przyłapują was na oszustwach lub po prostu was tym denerwują, nie tędy droga. Jeżeli doświadczacie silnego dyskomfortu fizycznego ze względu na zmianę sposobu odżywiania: macie problemy z trawieniem (ciągłe wzdęcia, biegunki lub zaparcia, gazy, refluks), jesteście opuchnięci od zatrzymanej wody, bardzo się pocicie, doświadczanie extreme hunger etc., nie jest to podstawa do powrotu do poprzedniego sposobu odżywiania. Włączanie grup produktów i dostarczanie dużej liczby kalorii po długotrwałym okresie restrykcji powoduje mnóstwo niedogodności, które trzeba przetrwać. Diagnozowanie u siebie alergii, nietolerancji i chorób na tym etapie nie ma sensu i jest przeciwskuteczne – większość nieprawidłowości jest tymczasowa i mija sama (oczywiście można udać się do lekarza, ale koniecznie takiego, który ma pojęcie o zaburzeniach odżywiania i nie każe np. zastosować diety niskotłuszczowej, bo osobie z anoreksją wyszedł wysoki cholesterol).

❤

Już na wstępie recovery trzeba przygotować się na fakt, iż proces leczenia zaburzeń odżywiania jest długi i indywidualny, a więc nieco inny dla każdej osoby. Po pierwsze u jednej zmiany – czy to masy ciała, czy to zdrowia fizycznego, czy to psychiki – będą następowały szybko, u drugiej wolno. Nie oznacza to, że którakolwiek robi coś lepiej bądź gorzej (natomiast należy powiedzieć samemu sobie sprawdzam, jeśli nie ma żadnych zmian lub są marginalne, mimo iż minęło już kilka tygodni, a tym bardziej miesięcy). Po drugie każdy w swoich zaburzeniach odżywiania zmaga się z innymi problemami, więc będzie musiał stoczyć walkę z innymi strachami. Dla przykładu: dla mnie jedzenie słodyczy nie było niczym strasznym; prowadziłam blog z recenzjami słodyczy i jadłam je codziennie przez niemal cały okres anoreksji. Jednakże dla innej osoby oswojenie się z jedzeniem ich może być bardzo trudne. I wreszcie po trzecie każdy człowiek ma inne uwarunkowania genetyczne względem masy ciała, poziomu tkanki tłuszczowej, sylwetki etc. Oznacza to, że dla każdego koniec recovery znajduje się w innym punkcie wizualnym. Biorąc pod uwagę wszystkie te fakty, podczas leczenia anoreksji i innych zaburzeń odżywiania nigdy nie należy porównywać się z innymi ludźmi ani na ich podstawie wyrokować o swoim procesie.

❤

Zainteresowanie i wsparcie ze strony bliskich, poczucie bezpieczeństwa w gabinecie psychoterapeuty, akceptacja w grupie osób wychodzących za zaburzeń odżywiania, np. w social media, a także poczucie przynależności do społeczności recovery. Wszystko to może być dobre, a zarazem wszystko to może okazać się zgubne: uzależniające. Jeśli chory nagle zacznie dostawać to, czego wcześniej nie miał – chociażby uwagę i sympatię – może chcieć pozostać tu, gdzie znalazł swoje miejsce, a także budować swoją tożsamość w oparciu o recovery. W taki sposób faktyczne leczenie zaburzeń odżywiania przekształca się w pseudorecovery, w którym da się utknąć nawet na resztę życia. Poza uczciwością względem samego siebie warto mieć dookoła osoby, którym naprawdę na nas zależy i którzy powiedzą bolesną prawdę, gdy zajdzie konieczność.

❤

Warto też pamiętać, że dużym zagrożeniem procesu leczenia ED jest przedwczesne uznanie się za zdrowego i porzucenie recovery. Skutkuje to albo powrotem do aktywnych zaburzeń odżywiania, albo dalszym życiem z nimi, po prostu w innym punkcie, np. z wyższą wagą, której nikt się nie czepia (ba! nikt się nawet nie domyśla, że nadal żyjecie z bagnem w głowie). Kluczem do wyzdrowienia zdaje się trzymanie zasad terapii aż do momentu, w którym będziecie absolutnie pewni, że to już koniec, i w którym wasi bliscy oraz prowadzący was specjaliści będą podzielać tę pewność.

Jak przytyć po anoreksji? – moje doświadczenie i opinia

Moim problemem do pokonania była mniej więcej piętnastoletnia typowa anoreksja. Sposoby leczenia zaprezentowane w niniejszej publikacji zastosowałam w odwrotnej kolejności: najpierw sięgnęłam po metodę małych kroków (tylko na nią było mnie stać psychicznie, poza tym początkowo kombinowałam, jak wyzdrowieć bez przytycia), następnie zaś przeszłam do Minnie Maud (kiedy pojawił się extreme hunger i musiałam wreszcie poświęcić kontrolę na rzecz lepszego życia). Nie twierdzę, że to właściwa kolejność. Ba! gdybym miała odwagę, od razu rzuciłabym się na głęboką wodę, bo chociaż wybrałam metodę małych kroków, od początku wiedziałam, że się oszukuję.

Uważam, iż każdy powinien znaleźć sposób dopasowany do siebie. Taki, który pozwoli mu wytrwać i przejść cały proces z pozytywnym finałem. Jeśli po drodze będzie musiał eksperymentować i niekiedy podejmować błędne decyzje, nie szkodzi. Byleby miał samozaparcie i był ze sobą szczery – to solidna podstawa do utrzymania się na dobrej drodze. Ponadto, mimo iż względem psychoterapii mam mieszane uczucia, mogę zagwarantować doniosłą rolę wsparcia ogółem. W moim przypadku było to wsparcie przede wszystkim przyjaciółki (także będącej wówczas w procesie), a dalej partnera (niemającego wiedzy o ED, ale starającego się pomóc). Jeśli wy jesteście otwarci na pomoc specjalisty lub chociaż się wahacie, gorąco polecam pójść tą drogą – niczego nie stracicie, a możecie sporo zyskać.

Moje podejście do dwóch metod leczenia anoreksji i innych zaburzeń odżywiania zaprezentowanych w niniejszym wpisie zmieniało się na przestrzeni czasu, ale nieznacznie. Po pierwsze od początku jestem przekonana, iż nieporównywalnie lepszy od metody małych kroków jest Minnie Maud. Mało tego, uważam, że tylko on może wyprowadzić chorego z ED. W mojej ocenie aspektem czyniącym z Minnie Maud potencjalnie najlepszy sposób walki z ED* jest konieczność odpuszczenia kontroli. Wszystko inne jest drugorzędne, ponieważ restrykcyjne odżywianie, przymus aktywności fizycznej i inne metody regulowania wagi opierają się na kontroli. Kiedy zostaje się jej pozbawionym, doświadcza się zderzenia z normalnym życiem sprzed zaburzeń odżywiania. Poza tym Minnie Maud pozwala szybko rozpocząć proces samoleczenia organizmu i przygotować bazę do przebudowy neuronalnej, co także jest na wagę złota.

Po drugie dziś przychylniej patrzę na metodę małych kroków. Chociaż trudno mi uwierzyć, że sama w sobie jest w stanie kogokolwiek wyprowadzić z zaburzeń odżywiania – przekształcenia ED w obsesję na punkcie zdrowego odżywiania, zdrowego stylu życia, sportu etc. nie traktuję jako wyzdrowienia – widzę dla niej zastosowanie przede wszystkim na wczesnym etapie recovery, a warunkowo również w momentach zwątpienia i chęci wycofania się z terapii, w formie tymczasowego koła ratunkowego. Mimo ogromu korzyści Minnie Maud jest mało przystępny, nie zachęca do wzięcia się za siebie. Technika małych kroków ma więc ogromny potencjał do włączania chorych w proces leczenia, który z czasem może przekształcić się w coś lepszego – Minnie Maud bądź inną terapię, np. zaproponowaną przez specjalistę.

* Użyłam słowa potencjalnie, ponieważ po pierwsze nie znam wszystkich sposobów leczenia anoreksji i innych zaburzeń odżywiania, po drugie zaś nie zgadzam się w pełni z filozofią stojącą za Minnie Maud. Uważam jednak, że metoda ta jest warta przymknięcia oka na aspekty mało przekonujące i kontrowersyjne, bo same zasady mają podstawy naukowe i faktycznie pomagają. Dodatkowo zaznaczam, że chociaż autorka Minnie Maud kieruje tę terapię do osób z dowolnymi zaburzeniami odżywiania, moim zdaniem sprawdzi się tylko przy restrykcyjnych. Jeżeli w grę wchodzą choćby najmniejsze restrykcje, nawet nieuświadomione, warto dać metodzie szansę. Nie widzę jednak, jak Minnie Maud miałby pomóc osobie, która na pewno nie stosuje absolutnie żadnych restrykcji, napadów na jedzenie zaś doświadcza na tle emocjonalnym. W takim wypadku właściwsza wydaje się przede wszystkim profesjonalna psychoterapia, a dodatkowo ewentualnie metoda małych kroków. Nie zgłębiałam jednak tego tematu, więc nie podpowiem niczego wartościowego.

To wszystko jednak moje zdanie. Możecie mieć inne, nawet diametralnie. Zwłaszcza jeśli przygotowujecie się do procesu leczenia anoreksji lub innego zaburzenia odżywiania albo już jesteście w terapii, powinniście wybierać te elementy, które służą waszemu celowi w waszej unikalnej sytuacji. Podkreślam jednak: celowi, nie zaś poczuciu bezpieczeństwa bądź komfortu, ukojeniu nerwów czy utrzymaniu masy ciała, której przekroczenia nie dopuszczacie. Na koniec ponownie przypominam o roli samoświadomości, uczciwości wobec siebie oraz mówienia i pozwalania bliskim na mówienie sprawdzam. Powodzenia ❤